مستندات فقهی ضمان جریره از دیدگاه فریقین

یادداشت

مستندات فقهی ضمان جریره از دیدگاه فریقین چهارشنبه, 05 فروردين 1394 ساعت 06:12

(0 رای‌ها)
1060 بار

اطلاعات تکميلي

  • نویسنده: مهدی کیان مهر
  • تعداد صفحات: 18
  • حجم: 164 kb
  • شماره ثبت: 1393-4-20-24579

عقد ولاء ضمان جریر از عقودیست که در گذشته وجود داشته و اسلام نیز بر آن تاکید کرده است.این عقد از موارد تامین جبران خسارت توسط فعل دیگران و استثنایی است بر این اصل که هر کسی باید مسئول جبران رفتار و اعمال خود باشد و رابطه ای است که بین شخصی با دیگری در اثر عقد مخصوص بوجود می آید و در نتیجه آن از همدیگر ارث می برند و در مقابل دیه جنایت خطایی یکدیگر را می پردازند. فقهای شیعه این نوع عقد را در صورت نبود وارث نسبی و مولی معتق در جنایاتی که از روی خطاء واقع شود صحیح می دانند،ولی در میان اهل سنت اختلاف وجود دارد،اما بیشتر آنها به این عقد معتقدند و امام شافعی مخالف کامل با این عقد است.
مقدمه:
فقه لغت به معنای فهمیدن دقیق چیزی و در اصطلاح نام علم خاصی می باشد.از آنجایی که علم فقه، علم اداره جامعه و دستورالعمل مقنّن و قضات گردیده، و راه خود را به دانشگاه باز کرده، مطیع تحولاتی خواهد شد. موضوع‌های بسیاری بر فقه عرضه می‌شود که می باید فقه پاسخگوی آنها باشد. اکنون با توجه به اهمیت ولاء ضمان جریره لازم است که جزئیات بیشتری در اختیار همه‌ی مردم، بخصوص افرادی که ارتباط مستقیم با این مباحث دارند قرار بگیرد.از آنجایی که زندگی، سلامت و دارایی افراد همواره در معرض حوادثی قرار دارد که ناشی از خطا و به یکباره ایجاد می شوند. ترس از خسارات ناشی از این حوادث، انسان را به مقابله و تمهید راه‌های پیشگیری و جبران خسارتهاری متناسب با نحوه زندگی و ساختار اجتماعی تشویق کرده است. در طول تاریخ، احکام و رویه‌های مختلفی را می‌توان یافت که به نحو جمعی یا فردی، در صدد جبران خسارات وارده به افراد است، و یکی از این رویه‌ها ضمان جریره می باشد که ریشه در نوع زندگی قبیله‌ای و تاریخ فقه و حقوق ما و همبستگی و عطوفت در نهاد اجتماع دارد.

مبحث اول: مستندات مشروعیت عقد ضمان جریره از منظر فقهای امامیه
مفهوم عقد ضمان جریره از دیدگاه امامیه
زندگی، سلامت و دارایی های افراد همواره در معرض بلاهایی قرار گرفته است . ترس از این حوادث انسان را به مقابله و تمهید راههای پیشگیری و جبران خسارت احتمالی فرا خوانده و در طول حیات بشری متناسب با نحوه ی زندگی و ساختار اجتماعی ، وسایل و ابزارهای مختلفی به این منظور به کار گرفته شده است . تعهداتی که هدف آنها تامین امنیت ناشی از آن است .در قانون فقه و حقوق تاریخ ایران چیزهایی که موجب تامین می شوند در مقابل آن، افراد متعهد به انجام اموری می باشند؛ و بطور کلی به چهار دسته تقسیم می شوند که اصطلاحاً به آنها عاقله می گویند؛ و متحمل دیه از جانب صاحب جنایت هستند و عبارتند از :
ـ دسته اول : خویشان صاحب جنابت، و منظور عصبه قاتل، یعنی مردانی که قرابت ایشان به قاتل از جانب پدر و مادر باشد یا از جانب پدر به تنهایی، نه از جانب مادر.
ـ دسته دوم:کسی که بنده ای را آزاد کرده باشد و اصطلاحاً به آن معتق میگویند.
ـ دسته سوم : کسی که ضامن « جریره »، دیگری شده باشد. متعارف بوده دو نفر که وارثی نداشتند، با یکدیگر قرار می گذاشتند که هر کدام جنایت خطایی انجام دهند، دیگری دیه او را بپردازد، و هر یک جلوتر بمیرد، دیگری وارث وی باشد . چنین کسی اگر جنایت خطایی مرتکب شود، ضامن ، دیه ی جریره او را می دهد .
ـ دسته چهارم : امام(ع) . اگر هیچ یک از این طبقه ها نباشد و شخص بمیرد، امام دیه او را می دهد و میراث وی به امام (ع) می رسد .
در قانون ارث، کسی که نه به فرض و نه به قرابت، بلکه به ولاء، ارث می برد، ولاء ضامن جریره است. ولاء روابطی غیر از خویشاوندی است؛ ضمان از نظر فرهنگ به معنای انتقال ذمه ( امان یا حمایت ) مضمون به ذمه ضامن است، و جریره ( به فتح جیم ) در لغت به معنای بزه و گناه است. مراد از جریره در کلمات فقها، جنایات خطایی است که موجب ثبوت دیه بر عاقله می شود؛ و ضامن جریره یکی از طبقات عاقله می باشد که حکم میراث بردن به وسیله معاهده و قرارداد که به «ضمان جریره» معروف است را دارد؛ وجه تسمیه جریره به معنای جنایت و گناه می باشدو عقوبت را به سوی جانی می کشاند. (بصری بحرانی، کلمه التقوی، ج 7، 334).
شیخ طوسی ولاء ضمان جریره را اینگونه معرفی می کند :
اگر شخصی وارث نسبی و کسی که ضامن جنایات او را بدهد نداشته باشد و با شخص دیگر عقد ولاء بaبندد ولاء آن شخص بر ضامن است که جریره او را بپردازد. طبق این تعریف انسانی که وارثی از خویشاوندان نسبی ندارد، اگر با شخصی قرارداد ببندد که خسارتهای ناشی از خطا و دیه او را بپردازد، ولاء وی از آن اوست، و از آن شخص ارث می برد، و ضامن جریره او می باشد» .عقد ضمان جریره در کتب فقها به وسیله چند امر مشروعیت پیدا می کند. (طوسی، جعفربن حسن، النهایه فی مجرد الفقه و ا لفتاوی، 548)

اضافه کردن نظر

کد امنیتی تازه کردن

حق گستر

پایگاه حقوقی حق گستر از سال 1389 فعالیت خود را آغاز کرده است. هدف از تاسیس و راه اندازی این پایگاه حقوقی ایجاد محیطی علمی و مناسب جهت نشر رایگان مقالات و مطالب حقوقی دانشجویان و اساتید رشته حقوق می باشد. سعی شده در کنار نشر مقالات حقوقی که از اهداف اصلی سایت می باشد سایر نیازهای دانشجویان و اساتید رشته حقوقی نیز برآورده شود. حق گستر آمادگی و توانایی لازم را برای همکاری با کلیه نهادها و ...را در زمینه مسائل حقوقی دارد.

پربحث‌ترین ها